تاسیس «سرای سالمندان» در گراش، آری یا نه؟

تاسیس «سرای سالمندان» در گراش، آری یا نه؟

✍️دکتر امیر‌حمزه مهرابی

🌐 برای راه اندازی یک مجموعه در یک شهر،باید ضرورت، محاسن، معایب، نتایج و تبعات آن مورد مطالعه همه جانبه قرار گیرد. بدون انجام بررسی‌های کارشناسانه و موشکافی جنبه های فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، عقیدتی و…ممکن است تبعات و نتایج غیر قابل پیش بینی و خسارت باری در پی‌داشته باشد.
یکی از مراکزی که در بسیاری از شهرها بنا به اقتضای شرایط جامعه امروزی، راه اندازی شده است، خانه یا «سرای سالمندان» است .

🔸شهرستان گراش نیز متاثر از تحولات دنیای جدید، به خدمات رفاهی، ورزشی و بهداشتی جدید نیاز دارد. مراکزی مثل:
مهد کودک، مرکز نگهداری و توانبخشی معلولین، مدارس استثنایی، مرکز ترک اعتیاد و…که در گذشته نبوده ولی الآن ضرورتی انکار ناپذیر دارد.

🔹سرای سالمندان یکی از مراکزی است که باید ضروت یا عدم ضرورت تاسیس آن مورد کنکاش واقع شود تا برای آن چاره اندیشی شود. در این زمینه چند نکته بیان می شود:

۱-ضرورت حفظ کرامت و حرمت سالمندان

🔸در ابتدا لازم است تاکید کنم که از نظر شرعی، انسانی، اخلاقی و قانونی نگه داشتن حرمت بزرگان واجب و ضروری است و بهترین جا برای زندگی و مراقبت از سالمندان، خانه است و مناسبترین افراد برای مراقبت و رسیدگی به سالخوردگان، فرزندان آنها می باشد.

✅ اسلام نیز برای والدین خصوصاً سالمندان، احترام خاصی قائل است، چنان که در آیه ۲۳ سوره اسراء نیکی به پدر و مادر در کنار عبادت پروردگار ذکر شده و احسان و نیکوکاری به پدر و مادر همانند عبودیت الهی، به عنوان تکلیف شرعی بر فرزندان واجب می داند.
▫️اشاره به زمان سالمندی و کهولت والدین، گویای آن است که گر چه در همه زمان‌ها فرزند وظیفه دارد به پدر و مادرش نیکی کند، ولی در زمان سالمندی آنان، این تکلیف بیشتر متوجه فرزندان می‌شود. فرزند حق ندارد حتی به والدینش کلمه‌ای همچون «اُف» بگوید و باید با تکریم و احترام، با آنان به ملاطفت و مهربانی سخن بگوید و با آنان، با تواضع و فروتنی رفتار کنند.
🔹چنان که رسول اعظم(ص) فرموده اند:
«الْبَرَکَهُ مَعَ‏ أَکَابِرِکُمْ‏؛ وجود پیران سالخورده بین شما، باعث برکت و افزایش نعمت‌هاى الهى است»

۲- شرایط خاص نگهداری سالمندان در خانه
در ذهن بسیاری از افراد، خانه سالمندان مکانی تلقی می‌شود که انسان‌ها درصورت خسته شدن از پدر و مادر، آن‌ها را به آن‌جا می‌فرستند. جایی که هیچ مِهر و توجهی به آن‌ها نمی‌شود و افسردگی و تنهایی در انتظارشان است، در حالی‌ که حقیقت امر چیز دیگریست.

🔸بدیهی است سالمندان دوست دارند در کنار دیگر اعضای خانواده و از محبت آنان برخوردار باشند و بهترین جا برای زندگی و نگهداری از سالمندان، خانه خود یا فرزندان است. اما👇

🔻 انسان بطور طبیعی با بالا رفتن سن، برای انجام امور شخصی خود نیاز به کمک دارد و اگر خدای ناکرده با حوادثی مثل سکته، زمین خوردن و تصادف مواجه شود، میزان نیازش به کمک دیگران افزایش می یابد.
– از طرفی فرزندان وی نیز به دلیل مشغله کاری نمی‌توانند به طور مداوم در کنار سالمندشان باشند و از وی مراقبت کنند.
– علاوه بر این چه بسا خودشان دچار مریضی و ناتوانی باشند که قادر به کمک به والدین نیستند.
– اگر فرزندان مجبور به مسافرت شوند، فرد تحت مراقبت را به چه کسی یا به چه موسسه ای بسپارند؟
– اگر تعداد فرزندان اندک باشد، تا کی می توانند تمام وقت در اختیار والدین باشند؟
– اگر مادر دچار چنین عارضه‌ای شود و فقط پسر داشته باشد، تکلیف چیست؟ و یا در صورتی که پدر دچار مشکل شود و فقط دارای دختر باشد، چه باید کرد؟
– ممکن است فرزندان به حکم وظیفه یا وجدان بخواهند از والدین مراقبت کنند، اگر همسر (زن یا شوهر) مایل به این کار نباشد، تکلیف چیست؟
– بدیهی است اگر سالمند نیاز به جابجایی و تعویض پوشک داشته باشد، نه تنها فرزندان دچار مشکل جدی می‌شوند بلکه سالمند نیز به دلیل حجب و حیا، دچار شرم و عذاب وجدان می شود.

✅مزیت های خانه سالمندان

خانه سالمندان برخلاف چیزی که همه فکر می‌کنند مکان نامناسبی برای سالمندان، نیست.
خانه سالمندان مرکزی است با محیط تمیز و آرام که در آن پرستار و پزشک به طور ۲۴ ساعته به مراقبت از افراد کهن سال می پردازند و در صورت بروز هرگونه مشکل جدی با فوریت های پزشکی بهترین خدمات را به سالمند بیمار می‌رسانند. مزایای خانه سالمندان شامل موارد زیر می‌شود:

۱- امنیت افراد مسن در خانه سالمندان

افراد سالمندی که تنها زندگی می‌کنند در معرض خطرات جانی و مالی بسیاری قرار دارند. خطرات جانی مانند زمین خوردن، مسمومیت، سوء تغذیه، فراموش کردن مصرف دارو در زمان مناسب و … و خطرات مالی مانند سوء استفاده افراد کلاهبردار از سالمند، سرقت از منزل فرد کهن سال و … این شرایط در جایی بدتر می‌شود که سالمند شما دارای مشکلات حافظه هم باشد.
بنابراین، یکی از مهمترین مزایای خانه سالمندان ایمنی و امنیت سالمند در همه حال و در هر موقعیتی است. کارکنان خانه سالمندان مسئول محافظت از ساکنان در برابر آسیب ها هستند. هر خانه سالمند مجهز به دوربین های امنیتی است و همچنین حراست مراکز خانه سالمندان از تمام مشکلات احتمالی جلوگیری می‌کند.

۲- کمک به سالمند در انجام امور‌شخصی
برای سالمندانی که در انجام امور شخصی خود ناتوانند، خانه سالمندان جای فوق العاده‌ای است. درخانه سالمندان به این افراد برای انجام کار‌های روزمره مثل، رفتن به توالت و حمام، لباس پوشیدن، غذا خوردن، راه رفتن و … کمک می‌شود. با کهولت سن، انجام برخی کار‌های روزمره برای انسان دشوار می شود و سالمندان زیادی هستند که توانایی‌های خود را از دست می‌دهد و نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

۳- رعایت بهداشت و نظافت
سالمندان تنها و مستقل ممکن است به دلیل عدم توانایی در انجام کارهای منزل نتوانند به خوبی بهداشت محل زندگی خود را رعایت کنند. تمیز کردن ملحفه‌ها و تعویض آنها، شستشوی سرویس بهداشتی، تمیز کردن ظروف مصرفی، رعایت نظافت شخصی و … به همین دلیل مشکلات پوستی و عفونی بسیاری در افراد سالمند که تنها زندگی می کنند دیده می شود.
اما، در خانه سالمندان شبانه روزی، پرسنل به طور مرتب ملحفه و روبالشی‌ها را عوض می‌کنند و با استفاده از مواد ضد عفونی کننده سرویس بهداشتی و اتاق سالمندان را تمیز می کنند. سالمندانی که توانایی حرکت کردن ندارند به صورت مرتب و چند بار در روز جابجا می‌شوند تا دچار زخم بستر نشوند. در صورتی که سالمندی جراحی داشته باشد، محل عمل به طور مرتب تمیز و پانسمان عوض می‌شود. همچنین اگر سالمندی ناتوانی در کنترل ادرار داشته باشد، پرسنل مربوطه چند بار در روز پوشکشان را عوض می‌کنند و بدن سالمند را شستشو می‌دهند تا عفونتی پیش نیاید. در ضمن لباس‌ها هم به طور منظم عوض می‌شوند و اتو کشیده و مرتب در اختیار سالمند قرار داده می‌شود.

۴- خدمات بهداشتی و درمانی
از دیگر مزایای خانه سالمندان ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به صورت منظم و روزانه است. هر روز پزشک عمومی وضعیت جسمانی و سلامت سالمندان را بررسی می‌کند، پرستاران داروهای مورد نیاز را در اختیارشان قرار می‌دهند، آزمایشات لازم در بازه زمانی مشخصی انجام می‌شود و چکاپ کامل صورت می‌گیرد. همچنین یک روز در هفته سالمندان به صورت تخصصی توسط پزشک متخصص معاینه می‌شوند و در صورت نیاز به درمان، اقدامات لازم انجام می‌شود. همچنین برخی از سالمندان به دلیل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، فلج بدن ناشی از سکته مغزی، پارکینسون و سایر بیماری‌هایی که موجب ضعف جسمی و کاهش توانایی در حفظ تعادل بدن می‌شوند، نیاز دارند که به طور مرتب تمرین‌های کاردرمانی و ورزش‌های فیزیوتراپی را انجام دهند که در خانه سالمندان برایشان به صورت مرتب انجام می‌شود.
پس مهمترین مزیت حضور سالمند در خانه سالمندان برخورداری از خدمات پزشکی و بهداشتی است چرا که این امکانات در منزل به سختی تامین می‌شود و برای انجام امور درمانی نیاز است که سالمند به مراکز درمانی منتقل شود.

۵- خدمات روانشناسی و مشاوره
سلامت روحی و دوری از استرس ها و افسردگی ها نیاز اساسی فرد سالمند است. مسائلی باعث می شود سالمندان در این دوران دچار اختلال های روحی مانند آلزایمر، استرس، اضطراب، ترس از مرگ، روان پریشی، خستگی مفرط، افکار خودکشی، علائم افسردگی و … شوند و حتماً نیاز به مراقبت داشته باشند؛ که این ناسازگاری ها بصورت بالینی و با کمک روانشناس، روانپزشک و مشاور قابل درمان است.

۶- خدمات تفریحی
یکی دیگر ازظرفیت های خانه سالمندان، بالا بردن روحیه و ایجاد انگیزه در آنان است، برای این کار،معمولاً برنامه‌های تفریحی زیادی را تدارک می‌بینند. جشن‌ها یا برگزاری ورزش‌های دسته‌جمعی که هم برای سلامتی آنان مهم است و هم به ایجاد انگیزه زندگی در آنان کمک شایانی می‌کند. عموم خانه های سالمندان تفریحاتی مانند سفرهای زیارتی و سیاحتی و گشت های یک روزه برای دادن انگیزه به سالمندان ارائه می دهند.

۷- افزایش ارتباط و تعاملات اجتماعی سالمند
تنهایی، آفت پیری است در دوران سالمندی باید به نیازهای اجتماعی مثل توجه و احترام به او حفظ شود. اما در محیط خانه سالمندان همیشه کسی وجود دارد که با او گپ بزند. خانه‌های سالمندان یک شبکه اجتماعی داخلی دارند. آن‌ها می‌توانند با هم سن و سال‌های خود دوست شوند. بسیاری از خانه‌ها رویداد‌های سازمان یافته دارند که به سالمندان اجازه می‌دهد بیرون بروند و دوستان جدید پیدا کنند. انسان با کهولت سن، دچار افسردگی می‌شود بنابراین مهم است که شاد بماند و این راهی برای احساس شادی است و اینکه احساس تنهایی نکنند.

۸- رژیم غذایی مناسب
بسیاری از افراد مسن نمی توانند تغذیه مناسب و غذای سالم برای خود آماده کنند یا حتی غذا خوردن و آشامیدن را در زمان های مناسب فراموش می‌کنند، خصوصاً اگر افراد سالمند از آلزایمر یا زوال عقل رنج ببرند. خانه سالمندان موظف است وعده های غذایی سالم و مقوی متناسب با هر فرد در فواصل منظم در طول روز ارائه کند. از دیگر مزایا خانه سالمندان حضور پزشک متخصص تغذیه و بررسی شرایط جسمی سالمندان و تجویز مواد غذایی مورد نیاز برای هر یک از سالمندان است.

۹- آرامش خیال خانواده سالمند
بیشتر اوقات اعضای خانواده از سالمندان مراقبت می‌کنند، البته این عمل بسیار پسندیده‌ای است اما ساختار مدرن خانواده‌های امروزی به شکلی درآمده که همه اعضای خانواده را ملزم به کار می‌کند، این عزیزان شرایط نگهداری و مراقبت از افراد مسن را ندارند. دانستن اینکه عزیز شما امنیت دارد و از او مراقبت می‌شود، بقیه اعضای خانواده را هم به آرامش خیال می‌رساند. در دنیای شلوغ امروز که مشغله های کاری زیاد وقتی برای خود فرد نمیگذارد، خانه سالمندان میتواند بهترین پیشنهاد برای نگهداری هر چه بهتر سالمند باشد.

۱۰- دسترسی به امکانات
زندگی در خانه سالمندان، امکان دسترسی به امکانات و منابعی را می‌دهد که سالمندان نیاز دارند. به طور کلی خانه سالمندان معمولاً دارای شرایط استادار از قبیل: دسترسی راحت و سریع به مغازه‌ و بوفه ، امکانات کامل پزشکی، تخت‌های راحت و مناسب، نرده کنار دیوار برای حفظ تعادل، آسانسور و… می باشد.