وارونگی فرهنگی معضل اساسی گراش

وارونگی فرهنگی معضل اساسی گراش

«یاد‌داشتی به مناسبت روز فرهنگ عمومی»

✍️امیر حمزه مهرابی

رهبر انقلاب فرمودند:«آنچنان که حقیقت انسان به روح اوست، حقیقت یک جامعه نیز به فرهنگ آن است. فرهنگ هویت، اصالت و روح یک جامعه است.»

🟢۱۴آبان در ایران، روز «فرهنگ عمومی» نام‌گذاری شده است. انتظار می‌رفت متولیان و سازمان‌های فرهنگی شهر، برای این روز مهم و ارزشمند، برنامه‌های خاصی را تدارک می‌دیدند. ولی متاسفانه طبق معمول مورد غفلت واقع شد.

🔹«فرهنگ» یکی از اصطلاحات پر مناقشه است، بطوری که برای آن بیش از ۴۰۰ تعریف ارائه شده است. اما در مورد «لایه‌های فرهنگ» بین اندیشمندان حوزه فرهنگ، اشتراک نظر بیشتری وجود دارد.
🔸پرفسور ادگار شاین(آمریکایی و مسیحی) و حضرت آیت‌الله مصباح(ایرانی و شیعه) مشابه یکدیگر، برای فرهنگ سه لایه قائل هستند. آیت‌الله مصباح فرهنگ را به درخت تشبیه می‌کند که شامل ریشه(معرفت، دانش، باور، اعتقاد)، ساقه(ارزش، اخلاق، هنجار) و شاخه و میوه(رفتار، آیین، مناسک، احکام) است. برای داشتن یک درخت سالم و قوی، توجه و رسیدگی به «ریشه» از اهمیت و اولویت ویژه برخوردار است و در مرحله بعد، «ساقه» و در نهایت «شاخه و برگ» مهم هستند.

🔹بر این اساس برای داشتن یک فرهگ سالم و پویا، در وهله نخست باید به تقویت معارف، اعتقادات و باورهای آحاد جامعه همت گماشت و پرداختن به «ارزشها» و توجه به «رفتارها و مناسک» در اولویت دوم و سوم هستند.

🔸وقتی کارل مارکس(تئوری‌پرداز مکتب کمونیسم) اعلام کرد:«اقتصاد زیر بنا و اعتقادات رو بناست»، اغلب اندیشمندان مُوحّد آن دیدگاه را به شدت منکوب کردند، حتی تئوریسین‌های نظام سرمایه‌داری نیز نقدهای جدی به آن وارد کردند ولی در گراش، گویا تفکر کمونیستی بر روابط فرهنگی شهر غلبه دارد و پول و سرمایه، زیر بنای روابط اجتماعی و انسانی قلمداد می‌شود.
از این رو متاسفانه فرهنگ عمومی جامعه، متاثر از روابط فرهنگی وارونه یا ضد فرهنگ است که در اینجا و به مناسبت روز فرهنگ عمومی، به برخی از آنها اشاره می‌شود:

اما در گراش:
۱️⃣-به جای پرداختن به امور زیربنایی و ریشه‌ای(باورها و ارزش‌ها)، تمام همت و تلاش موسسات و مسئولین فرهنگی، صَرفِ انجام فعالیت‌های ظاهری و احساسی می‌شود که در سطح‌بندی لایه‌های فرهنگ، جزء شاخ و برگ درخت فرهنگ محسوب می‌شود، چرا که داده‌های آماری و گزارش‌دهی آنها را بیشتر فراهم می‌کند.
۲️⃣- نذر فرهنگی، تقویت بنیه‌های اعتقادی، تربیتی، آموزشی و فرهنگی مردم به ویژه نسل جوان باید در موسسات و هیئات مذهبی، در اولویت قرار بگیرد ولی تبرعات مادی، دیگ‌های برنج و ساختمان‌سازی‌های زائد و… اولویت اول این عزیزان است.

۳️⃣- موسسات فرهنگی و مجموعه‌های هنری، باید جهت‌گیری‌ها و محتوای برنامه‌های سایر موسسات خصوصی و دولتی را تعیین کنند، اما این شرکت‌ها و سرمایه‌داران هستند که در نقش اسپانسر به آنها جهت می‌دهند.

۴️⃣- حق این است که در جامعه یک معلم، استاد دانشگاه، نخبه فرهنگی و یک اندیشمند، از ارج و قرب بیشتری برخوردار باشد در حالی که یک ثروتمند، محترم‌تر است.

۵️⃣- کمک‌های خیرین به جای اینکه زمینه جذب بودجه‌های دولتی، برای توسعه شهر و افزایش انگیزه مدیران به تلاش بیشتر منجر شود، متاسفانه این روحیه خداپسندانه، بهانه‌ای برای قطع یا کاهش کمک‌های دولتی و تنبلی مدیران، در پیگیری امور از مرکز استان و پایتخت شده است.

۶️⃣-برخی از مدیران و مسئولین حتی برای تأمین هزینه جاری اداره خود محتاج کمک‌های این و آن هستند، از این رو مجبور به رعایت ملاحظاتی، در اجرای قانون در حق آنان می‌شوند.

۷️⃣-در جلسات راهبردی و تخصصی شهرستان به جای دعوت از متخصصین، برای هر جلسه‌ای در هر سطحی و برای هر موضوعی، فقط از تعداد محدودی سرمایه‌دار یا به اصطلاح نماینده خیّر دعوت می‌شوند.

۸️⃣-پرداختن به مسائل فرهنگی به ویژه ارتقاء فرهنگ عامه، باید دغدغه اصلی و اولویت اول سازمان های فرهنگی، آموزشی و متولیان فرهنگی شهر باشد، در حالی که نه تنها در اولویت نیست بلکه به کلی مورد غفلت واقع می‌شود.

۹️⃣–حدود یکسال پیش گروهی از متخصصین فرهنگی با صرف حدود ۸ ماه، تحقیقات علمی و فاخری پیرامون وضعیت‌شناسی فرهنگی گراش، انجام دادند و عوامل فرهنگی در قالب(نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدات فرهنگی) را شناسایی کردند. این پژوهش در شورای فرهنگ عمومی، مورد توجه و تأیید قرار گرفت ولی اراده‌ای برای تکمیل و چاپ و انتشار آن مشاهده نشد.